Wybór między transportem kolejowym a drogowym to jedna z tych decyzji, które mogą naprawdę wpłynąć na budżet firmy. Nie chodzi tylko o cenę przewozu – trzeba wziąć pod uwagę masę innych rzeczy. Czas dostawy, elastyczność, rodzaj towaru. Każda firma ma inne potrzeby i nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania.
Ale spokojnie – zaraz przejdziemy przez wszystkie najważniejsze kwestie. Zobaczysz, kiedy kolej ma sens, a kiedy lepiej postawić na ciężarówki. I co najważniejsze – jak to policzyć, żeby wiedzieć, co naprawdę ci się opłaca.
Koszt transportu kolejowego vs drogowego – podstawowe różnice
No to od czego zacząć? Od tego, że te dwa sposoby transportu działają zupełnie inaczej.
Transport kolejowy to przede wszystkim duże ilości towaru. Jeden skład może przewieźć nawet kilkaset ton. Ale jest haczyk – nie dojedziesz koleją pod każdy magazyn. Potrzebujesz bocznicy albo terminalu przeładunkowego. To dodatkowe koszty i czas.
Transport drogowy działa inaczej. Ciężarówka dojedzie wszędzie tam, gdzie jest droga. Door-to-door, bez przeładunków. Ale za tę wygodę płacisz więcej, szczególnie na dłuższych trasach.
Podstawowa różnica? Kolej wygrywa przy dużych wolumenach i stałych trasach. Ciężarówki – gdy liczy się elastyczność i szybkość reakcji.
Koszty transportu kolejowego – co wpływa na cenę
Koszty transportu kolejowego składają się z kilku elementów. I nie, to nie jest tylko stawka za przewóz.
Po pierwsze – sam transport. Płacisz za wagony i lokomotywę. Cena zależy od odległości, typu wagonu i tego, ile miejsca zajmujesz w składzie. Po drugie – dostęp do infrastruktury. Opłaty za korzystanie z torów, stacji, bocznic. To może być spory kawałek całości. Po trzecie – przeładunek. Jeśli nie masz własnej bocznicy, musisz przeładować towar z ciężarówki do wagonu i potem z powrotem. Każdy przeładunek to czas i pieniądze.
Jeszcze jedno – minimalne partie. Kolej ma sens, gdy wysyłasz przynajmniej kilkanaście ton. Poniżej tego progu to po prostu się nie opłaca.
Ekonomika transportu kolejowego działa tak, że im więcej przewozisz i im dłuższa trasa, tym niższa cena za tonę. To efekt skali w czystej postaci.
Koszty transportu drogowego – główne składniki
Teraz transport drogowy. Tu struktura kosztów wygląda trochę inaczej. Największa pozycja jeśli chodzi o koszty transportu drogowego to oczywiście paliwo. I to jest zmienna, która potrafi naprawdę namieszać w budżecie. Ceny diesla skaczą, a ty musisz to uwzględnić w kalkulacjach.
Kierowca – kolejny duży wydatek. Pensja, składki, diety. A jeśli jedziesz dalej, to może być dwóch kierowców albo odpoczynek w trasie.
Masz też amortyzację pojazdu, ubezpieczenie, przeglądy, naprawy. Ciężarówka to sprzęt, który się zużywa i wymaga obsługi.
Opłaty drogowe – vignette, autostrady, tunele. W Europie to może być naprawdę sporo, szczególnie w Niemczech czy Szwajcarii.
I jeszcze koszty administracyjne – dokumenty przewozowe, pozwolenia, certyfikaty. Mniejsze niż w kolei, ale są.
Koszt tonokilometra kolejowego w praktyce
Dobra, teraz konkretnie. Jak policzyć koszt tonokilometra kolejowego? To podstawowa miara w transporcie. Mówi ci, ile kosztuje przewiezienie jednej tony towaru na odległość jednego kilometra.
W Polsce koszt tonokilometra kolejowego waha się średnio od 0,15 do 0,30 zł. Zależy od typu towaru, relacji, ilości. Przykład? Przewozisz 100 ton na 500 km. Koszt całkowity to 10 000 zł. Liczysz: 10 000 / (100 × 500) = 0,20 zł za tonokilometr.
Dla porównania – transport drogowy to często 0,40-0,80 zł za tonokilometr. Czasem więcej, zależy od trasy i stawek rynkowych. Różnica robi się naprawdę widoczna przy dużych wolumenach. 1000 ton na 1000 km? W kolei to może być 200 000 zł. Ciężarówkami? Nawet 500 000 zł.
Transport drogowy koszty porównanie z koleją
No to zestawmy to wszystko w praktyce. Masz wysłać 50 ton towaru z Gdańska do Katowic. To około 450 km.
Wariant kolejowy:
- Transport kolejowy: 4500 zł
- Dowóz do terminalu: 800 zł
- Przeładunek (2x): 1200 zł
- Odbiór z terminalu: 800 zł
- Razem: 7300 zł
Wariant drogowy:
- Transport door-to-door: 6500 zł
- Razem: 6500 zł
W tym przypadku droga wygrywa. Dlaczego? Bo 50 ton to za mało, żeby wykorzystać przewagę kolei. Plus dwa przeładunki zjadają oszczędności.
Ale zmień warunki. 200 ton, ta sama trasa.
Wariant kolejowy:
- Transport: 14 000 zł
- Dowóz i odbiór: 2000 zł
- Przeładunek: 3000 zł
- Razem: 19 000 zł
Wariant drogowy:
- 8 ciężarówek × 3500 zł: 28 000 zł
- Razem: 28 000 zł
I nagle kolej jest o 9000 zł tańsza. To już robi różnicę.
Co się bardziej opłaca kolej czy droga – analiza przypadków
Okej, to kiedy co wybrać? Nie ma prostej odpowiedzi, ale są pewne wzorce.
Kolej się opłaca, gdy:
- Przewozisz powyżej 100 ton regularnie
- Trasa to minimum 300-400 km
- Masz dostęp do bocznicy lub terminalu
- Towar nie wymaga pilnej dostawy
- Przewozisz surowce, węgiel, kruszywa, zboże
Droga wygrywa, gdy:
- Potrzebujesz szybkiej dostawy
- Mniejsze partie (do 24 ton)
- Krótsze dystanse (poniżej 300 km)
- Brak infrastruktury kolejowej
- Towar wymaga szczególnej trasy lub obsługi
Przykład z życia? Firma budowlana przewozi piasek z kopalni do betoniarni. 30 km. Tu bez sensu myśleć o kolei. Ciężarówka jedzie prosto z punktu A do B. Inna sytuacja – huta sprowadza rudę żelaza z portu. 500 km, 5000 ton miesięcznie. Tutaj kolej to oczywisty wybór. Oszczędności są ogromne.
Ekonomika transportu kolejowego na dłuższych trasach
Im dalsza trasa, tym bardziej kolej zaczyna mieć sens. To prosta matematyka. Weź trasę 1000 km. Ciężarówka musi tankować kilka razy, kierowca potrzebuje odpoczynku, zużycie pojazdu rośnie. Koszty rosną praktycznie liniowo z odległością.
Kolej? Dodatkowe 500 km to tylko trochę więcej opłat za infrastrukturę. Skład jedzie tak czy siak, koszt paliwa na tonę jest niski, nie ma problemu z czasem pracy kierowców. Na trasach powyżej 800-1000 km różnica w kosztach może sięgać nawet 40-50%. To nie są małe pieniądze.
Plus jest jeszcze aspekt ekologiczny. Kolej emituje znacznie mniej CO2 na tonę przewiezionego towaru. Jeśli twoja firma liczy ślad węglowy albo płaci za emisje, to kolejny argument za szynami.
Kiedy wybrać transport kolejowy, a kiedy drogowy
Podsumujmy to wszystko w praktyczny sposób.
Stawiasz na kolej, jeśli:
- Masz regularne, duże dostawy
- Możesz planować z wyprzedzeniem
- Infrastruktura kolejowa jest dostępna
- Liczą się koszty, nie czas
- Przewozisz towary masowe
Wybierasz drogę, gdy:
- Potrzebujesz elastyczności
- Dostawy są pilne
- Przewozisz mniejsze partie
- Trasa jest krótka lub niestandardowa
- Odbiorca nie ma dostępu do kolei
Ale najczęściej? Najlepsze rozwiązanie to połączenie obu. Transport intermodalny – kolej na długie dystanse, ciężarówka na ostatnim odcinku. Dostajesz niskie koszty kolei i elastyczność drogi.
W RRAS zajmujemy się różnymi rodzajami transportu. Wiemy, że każda przesyłka jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. Czasem najlepszym rozwiązaniem jest kolej, czasem droga, a czasem kombinacja obu.
Jeśli zastanawiasz się, który transport będzie dla ciebie optymalny – daj znać. Policzymy to konkretnie, pod twoje potrzeby. Bo na końcu chodzi o to, żeby towar dojechał na czas i w rozsądnej cenie.