FOB i CIF należą do najczęściej spotykanych reguł Incoterms w umowach dotyczących importu z Chin drogą morską. Oba skróty określają podział obowiązków, kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym, ale robią to w odmienny sposób. Wybór nie powinien więc sprowadzać się do porównania dwóch cen zapisanych na fakturze pro forma.
Najważniejsze pytanie brzmi: która strona ma zorganizować transport morski, ubezpieczenie i współpracę ze spedytorem? Od tej decyzji zależą kontrola nad przewozem, dostęp do informacji o przesyłce oraz możliwość sprawdzenia kosztów pojawiających się po drodze. Nieprawidłowo dobrana reguła może sprawić, że pozornie korzystna oferta stanie się droższa po doliczeniu opłat portowych i obsługi w Polsce.
Co oznaczają reguły FOB i CIF?
FOB to skrót od Free on Board. Sprzedający odpowiada za dostarczenie ładunku do portu, formalności eksportowe i umieszczenie towaru na pokładzie wskazanego statku. Od tej chwili ryzyko przechodzi na kupującego, który organizuje główny transport oraz ewentualne ubezpieczenie.
CIF oznacza Cost, Insurance and Freight. Sprzedający organizuje i opłaca fracht morski do wskazanego portu przeznaczenia oraz zapewnia wymagane ubezpieczenie. Ryzyko przechodzi jednak na kupującego już po umieszczeniu towaru na statku w porcie wysyłki. Obie reguły są przeznaczone dla transportu morskiego i wodnego śródlądowego. W kontrakcie należy wpisać konkretny port i wersję zasad, na przykład „FOB Shanghai, Incoterms 2020” albo „CIF Gdynia, Incoterms 2020”.
Warunki dostawy FOB i kontrola nad transportem
Warunki dostawy FOB dają importerowi możliwość samodzielnego wyboru spedytora, przewoźnika, trasy i zakresu obsługi. Kupujący może porównać oferty frachtowe, ustalić sposób raportowania oraz zlecić jednej firmie koordynację transportu od portu w Chinach do magazynu w Polsce. Ułatwia to kontrolę harmonogramu i całkowitego kosztu dostawy.
Większa kontrola oznacza jednocześnie więcej obowiązków. Importer powinien odpowiednio wcześnie zarezerwować miejsce na statku, przekazać instrukcje wysyłkowe i skoordynować spedytora z dostawcą. FOB bywa więc korzystny przy regularnym imporcie, gdy firma ma sprawdzonego partnera logistycznego i chce znać strukturę kosztów od portu wysyłki do magazynu.
Warunki dostawy CIF i wygoda po stronie importera
Warunki dostawy CIF przenoszą organizację głównego przewozu na chińskiego dostawcę. To on zawiera umowę przewozu, płaci za fracht do wskazanego portu i zapewnia polisę cargo zgodną z minimalnym zakresem wymaganym przez regułę. Dla firmy składającej pojedyncze zamówienie taki model może wyglądać prościej, ponieważ cena produktu, transportu morskiego i ubezpieczenia jest przedstawiana łącznie.
Wygoda oznacza mniejszy wpływ na wybór przewoźnika i warunki rezerwacji. Importerowi trudniej porównać stawkę, trasę i opłaty lokalnego agenta. Trzeba też oddzielić koszt przewozu od ryzyka. Sprzedający płaci za fracht do portu wskazanego w umowie, lecz ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie chińskim. Ewentualne roszczenie z tytułu szkody będzie więc dochodzone na podstawie ubezpieczenia.
Ubezpieczenie w warunkach CIF nie zawsze obejmuje każde ryzyko
Ubezpieczenie w warunkach CIF jest obowiązkiem sprzedającego, ale reguły Incoterms 2020 przewidują domyślnie podstawowy zakres odpowiadający Institute Cargo Clauses (C). Taka ochrona nie jest równoznaczna z polisą od wszystkich ryzyk. Strony mogą uzgodnić szersze ubezpieczenie, lecz powinno to wynikać z kontraktu, a nie z samego użycia skrótu CIF.
Przed wysyłką należy sprawdzić sumę ubezpieczenia, wyłączenia, dane ubezpieczyciela i procedurę zgłoszenia szkody. Przy towarach wrażliwych na wilgoć, uszkodzenia mechaniczne i wahania temperatury lub narażonych na kradzież minimalna ochrona może być niewystarczająca. W FOB polisę może zorganizować kupujący i dopasować ją do wartości, trasy oraz specyfiki ładunku.
Ukryte koszty CIF Chiny – skąd biorą się dopłaty?
Hasło „ukryte koszty CIF Chiny” najczęściej dotyczy opłat, które nie zostały ujęte w cenie przedstawionej przez dostawcę. CIF obejmuje koszt towaru, fracht i ubezpieczenie do nazwanego portu, ale nie oznacza automatycznie dostawy do magazynu ani pokrycia wszystkich wydatków powstających po przybyciu kontenera.
Po stronie importera mogą pozostać opłaty za obsługę terminalową, dokumenty, pracę agenta, odprawę importową, kontrolę, składowanie, przestój kontenera i transport krajowy. Zakres zależy od umowy oraz taryf przewoźnika i terminalu. Dlatego przed wyborem CIF potrzebne jest pisemne zestawienie kosztów w porcie przeznaczenia.
Szczególnej uwagi wymagają koszty portowe w Gdyni CIF. Samo wskazanie Gdyni jako portu przeznaczenia nie przesądza, że chiński sprzedający opłaci wszystkie koszty czynności terminalowych i lokalnych. Importer powinien ustalić, które opłaty są opłacone z góry (prepaid), które zostaną pobrane w Polsce i jaka firma będzie reprezentować przewoźnika lub dostawcę na miejscu.
Rzetelne porównanie wymaga obliczenia kosztu dostawy do tego samego punktu, na przykład do magazynu importera. Dopiero wtedy można zestawić cenę towaru, dowóz w Chinach, fracht, ubezpieczenie, opłaty portowe, odprawę i przewóz krajowy.
Odprawa celna FOB a CIF
Odprawa celna FOB a CIF różni się przede wszystkim organizacją procesu, a nie zakresem obowiązków importera w Polsce. W obu regułach sprzedający odpowiada za formalności eksportowe w kraju wysyłki, natomiast kupujący organizuje odprawę importową, rozlicza należności celno-podatkowe i spełnia wymagania dotyczące dopuszczenia towaru do obrotu.
Do odprawy potrzebne są spójne dokumenty handlowe i transportowe. Faktura, packing list, konosament, kod taryfy celnej, kraj pochodzenia i opis produktu nie powinny zawierać rozbieżności. Przy FOB spedytor importera ma zwykle wcześniejszy dostęp do danych o rezerwacji. Przy CIF część informacji przechodzi przez dostawcę i jego agenta, dlatego trzeba ustalić termin przekazania kompletu dokumentów.
FOB czy CIF – kryteria wyboru przy imporcie z Chin
FOB jest często wybierany przez firmy, które importują regularnie, korzystają z własnego spedytora i potrzebują przejrzystości kosztów. CIF może odpowiadać importerowi, który akceptuje przewoźnika wybranego przez sprzedającego i otrzymał pełną listę opłat po przybyciu towaru. Przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić zakres ubezpieczenia, lokalnego agenta i warunki wydania ładunku.
Nie istnieje jedna reguła korzystniejsza dla każdej transakcji. Znaczenie mają doświadczenie importera, częstotliwość wysyłek, wartość i rodzaj towaru, port załadunku oraz miejsce dostawy. Spedytor może porównać oba warianty na tej samej trasie i wskazać, gdzie przechodzą koszty, obowiązki i ryzyko.
Najważniejsza jest pełna kalkulacja dostawy
Wybór FOB albo CIF powinien zostać zapisany w kontrakcie wraz z nazwanym portem i odwołaniem do Incoterms 2020. RRAS organizuje transport morski, dokumentację, formalności celne, ubezpieczenie cargo i przewóz krajowy. Wsparcie spedytora pozwala porównać pełny koszt obu wariantów i ograniczyć ryzyko dopłat wynikających z niepełnej wyceny.